ABCDEFGHIJKLM
NOPQRSTUVWXYZ
INDEX
Wikipedia
La Fayette, Marie markies de (1757-1834), Frans generaal, streed in Amerikaanse Vrijheidsoorlog aan de kant van de kolonisten , werd in 1789 commandant van de Nationale Garde van Parijs.
Labourpartij (1906), Britse socialistische partij.
Labyrint, Griekse mythologie: doolhof op Kreta.
Lage Landen, Nederland en België.
Lagerhuis, kamer van het Britse Parlement, waarvan de leden een district vertegenwoordigen en gekozen zijn bij algemeen kiesrecht.
<<<
Laisser Faire, het sociaal-economisch leven geheel vrij laten. Oud liberaal principe.
Laken, wollen stof. [Het biljartlaken was versleten]
Lancaster, Engels koningshuis (1399-1461). Streed tijdens de Rozenoorlogen met het huis York om de troon.
Landadel, adel die zijn belang vooral ontleent aan het grondbezit.
Landbouwschap (1954), publiekrechtelijk bedrijfsorgaan voor de land- en tuinbouw.
Landdag, standenvergadering in het vroegere Duitse Rijk en Polen.
Landrente, door de Britse gouverneur generaal Raffles in Indië ingevoerd stelsel waarbij de inlanders de pacht moesten betalen in rijst of geld.
Landsadvocaat, 1) raadspensionaris van Holland; 2) advocaat in dienst van de staat
Landsheer, de vorst, de gebieder.
Landsknecht, laat middeleeuwse huursoldaat.
<<<
Landstorm, voor W.O.II legereenheden gevormd door vrijwilligers.
Landverhuizer, iemand die in een ander land gaat wonen. [De landverhuizers kwamen op Long Island aan]
Landvoogd, iemand die namens de landsheer een gebied bestuurd. [landvoogdes, landvoogdij]
Landwacht, tijdens de Bezetting gewapende NSB-ers met politiebevoegheden.
Lange Mars (1934), mars van de door Tsjang Kai sjek achtervolgde Chinese communisten. Zij trokken o.l.v. Mao Tse Toeng naar de provincie Sjensi.
Lange Parlement (1640-1660), Engels Parlement, dat met grote tussenpozen tussen de Burgeroorlog en de Restauratie in functie was.
Lansier,soldaat met lans.
Lans, lange speer.
Laocoongroep ,(Griekse mythologie), Vader en zonen in doodsstrijd.
Laotse, legendarisch wijsgeer uit het Oude China.
Las Casas, Bartolome (1474-1566), in Latijns Amerika werkzame Spaanse missionaris. Liet Afrikaanse negers voor plantagearbeid overkomen om daardoor de inheemse, zwakke indianen te kunnen ontzien.
Lasalle, Ferdinand (1825-1864), Duits socialist, oprichter van de eerste Duitse vakbond.
Lascaux [Zuid Frankrijk], in de grotten van L. zijn zeer bijzondere prehistorische rotstekeningen gevonden.
Lastbrief, officiële schriftelijke opdracht.
La Tène-cultuur, Keltische cultuur (ca 400 v.C.), genoemd naar het Zwitserse La Tène.
Lateranen, verdrag van (1929), verdrag tussen de paus en Mussolini waarbij Vaticaanstad als soevereine staat ontstond.
Latifundium (Latijn), in de Romeinse tijd groot door slaven bewerkt landgoed.
Laval, Pierre (1883-1945), Frans socialistisch politicus en minister president van de Vichyregering. Werd gefusilleerd.
Laveren, zigzaggend tegen de wind in zeilen.
Lavoisier, Antoine (1743-1794), Frans scheikundige, grondlegger van de moderne scheikunde, werd tijdens de Franse revolutie geguillotineerd.
Law, John (1671-1729), Schots avonturier, met groot financieel inzicht. Probeerde tevergeefs door de uitgifte van waardepapier de Franse staatsfinanciën te saneren.
Law and order ( Engels = recht en orde).. Vooral in de VS in de zeventiger jaren door conservatieven gebruikte leuze tegen de steeds toleranter wordende samenleving.
Le Corbusier, (1887-1965) Frans architect.
<<<
Le Notre, André (1613-1700) , Frans tuinarchitect.
Lebensraum, Naziterm waarmee werd aan gegeven dat het overbevolkte Duitsland nieuwe gebieden nodig had om te kunnen bestaan.
Lebrun, Albert (1871-1950), Frans politicus , president (1932-1940)
Lee, Robert (1807-1870), Amerikaans generaal. Tijdens de Burgeroorlog opperbevelhebber van de Zuidelijke Confederatie.
Leefregel, wijze van leven. [De leefregel van dat klooster is erg streng]
Leeghwater, Jan Adraensz (1575 - 1650), Hollands waterbouwkundige (Beemster, Schermer).
Leek, een niet-geestelijke; iemand die ergens geen verstand van heeft. [Geestelijken en leken vierden het Kerstfeest]
<<<
Leen, stuk land dat door de bezitter is uitgeleend voor het vruchtgebruik.
Leenheer, in het leenstelsel degene die een stuk land in leen geeft voor bewezen diensten.
Leenman, in het leenstelsel degene die een stuk in leen krijgt als beloning. De L. legt de eed van trouw af in handen van zijn leenheer.
Leenstelsel, in de middeleeuwen een wederzijdse afhankelijkheidsverhouding tussen een leenheer (senior) en een leenman (vazal). De heer zal de vazal beschermen, die op zijn beurt de heer met raad en daad zal bijstaan. De heer geeft als beloning een stuk land in leen, de vazal legt de eed van trouw af.
<<<
Leerplicht, de plicht van ouders hun kinderen tot een bepaalde leeftijd onderwijs te laten geven. In Nederland werd de leerplicht in 1900 ingevoerd.
Leeuwenhoek, Antonie van (1632 -1723), Nederlands natuuronderzoeker en uitvinder van de microscoop.
Legaat, deel van een erfenis.
Legenda, verklaring van de tekens op een kaart.
Legende, een niet historisch op overlevering berustend verhaal. [legendarisch]
Leger des Heils (1865), internationale christelijke organisatie voor zending en hulpverlening.
Legioen, Romeinse legerafdeling (6000 man).
Législative (1791- 1792), de eerste met censuskiesrecht gekozen Franse volksvertegenwoordiging.
Legisten, middeleeuwse, in het Romeinse recht doorknede juristen.
Legitimiteit, echtheid, wettigheid. Tijdens het Wener Congres het principe dat vorsten een wettig recht hadden op hun troon.
Leibniz, Gottfried Wilhelm von, (1646-1716), Duits filosoof en geleerde, had een veelzijdige belangstelling.
Leicester, Robert (1533 - 1588), Engels krijgsman. Van 1585 - 1587 was hij met een legertje namens Elisabeth I in de Nederlanden.
Leidersprincipe, gedachte dat de staat door één man moet worden geleid, die dan de wil van het volk belichaamt.
Leif Erikson (ca. 1000), Noorman die waarschijnlijk de Noord Amerikaanse kust bereikte.
Legioen van eer, hoogste Franse ridderorde.
Léger, Jules Fernand Henri (1881-1955), Frans schilder.
Lend-Lease Act - Leen- en Pachtwet - (1941), Amerikaanse hulp aan landen die van belang waren voor de Amerikaanse veiligheid.
Lenin, Vladimir (1870-1924), Russisch politicus, leider van de Bolsjewiki. Bracht in 1917 de oktoberrevolutie in Leningrad op gang. Was tot 1924 de leider van deUSSR. camerascoop
Leninisme, marxisme zoals dat door Lenin verder werd uitgewerkt. De partij als voorhoede van het proletariaat is als enige in staat de revolutie te verwezenlijken. Daarom is een tijdelijke partijdictatuur gerechtvaardigd.
Leo XIII (1810-1903), paus (1878-1903), opsteller van de encycliek Rerum Novarum.
Leonardo da Vinci (1452-1519), veelzijdig Italiaans kunstenaar, denker en onderzoeker. Mona Lisa,Laatste avondmaal.
Leonidas (ca. 480 v.chr.), Spartaans koning, verdediger van de pas van Thermopylae tegen de Perzen (479).
<<<
Leopold I, van Saksen Coburgh-Gotha (1790-1865), eerste koning der Belgen (1831-1865).
Leopold II (1835-1909), koning der Belgen (1865-1909). Werd in 1885 vorst van de door hem gestichte Onafhankelijke Kongostaat. In 1908 kwam deze staat als kolonie Belgisch Kongo aan de staat.
Leopold III (1901-1983), koning van België (1934-1951), deed troonsafstand n.a.v. de Koningskestie.
Lepanto [Oost Middellandse Zee] , slag bij (1571), Spanje en bondgenoten onder bevel van don Juan van Oostenrijk versloegen de Turkse vloot. Overwinning van Christendom op Islam.
Le Pen, Jean Marie (1928), Frans politicus, leider van het extreem rechtse Front National.
Lepidus (ca 40 v.chtr.), consul en lid van het Tweede Driemanschap.
Lesseps, Ferdinand de (1805-1894), Frans bankier, financierde de aanleg van het Suezkanaal en het Panamakanaal.
Lessing, Gotthold (1729-1781), Duits dichter en denker.Nathan der Weise (Nathan de wijze)
Lettres de cachets ( Frans = verzegelde brieven). Franse arrestatiebevelen, die iemand zonder vorm van proces in de gevangenis konden doen belanden.
<<<
Levant, het Oosten; de Oostelijke kust van de Middellandse zee.
Levée en masse (1793), de militaire dienstplicht tijdens de Franse Revolutie.
Lewis, Sinclair (1885-1951), Amerikaans schrijver en Nobelprijswinnaar.,Arrowsmith, It can't happen here (Arrowsmith, Dat gebeurt hier niet)
Leyden, Lucas van (1489-1533), Nederlands schilder.
Liberalisme, politiek stelsel dat de vrije ontwikkeling van het individu vooropstelt. Te verwezenlijken door grondwet en grondrechten (politiek), staatsonthouding en vrijhandel (sociaal-economisch.) en scheiding tussen kerk en staat (geestelijk).
Lichte industrie, de industrie die zich vooral bezig houdt met het maken van consumptiegoederen zoals voedingsmiddelen, modeartikelen, elektrische- en elektronische apparatuur etc.
Liberty schip, in W.O.II ontworpen scheepstype dat door zijn eenvoudige constructie snel en in grote aantallen kon worden gebouwd.
Lichtend Pad (1980), zeer gewelddadige extreem linkse Peruaanse guerillabeweging.
Lictor, gerechtsdienaar in het klassieke Rome.
Lidice [Tsjechië], n.a.v. moord op Heydrich (1942) werd dit dorp vernietigd, werden de mannen gefusilleerd en de vrouwen en kinderen naar een concentratiekamp gebracht.
Lie, Trugve Halvdan (1896-1968), Noors politicus, eerste secretaris-generaal van de VN (1946-1953).
Liebknecht, Karl (1871-1919), Duits socialist. Oprichter van de Spartacus bond. Werd in 1919 vermoord.
Lieftinck, Pieter (1902-1989), Nederlands econoom en socialistisch politicus. Voerde als minister van Financiën na W.O.II een zeer geslaagde geldsanering door.
Liga, verbond.
Liegnitz, slag bij (1241) De Mongolen verslaan een Duits-Pools ridderleger .
Lijfarts, een persoonlijke dokter, meestal bij vooraanstaande personen. [De koninklijke lijfarts gaf een bulletin uit]
Lijfeigene, iemand die het persoonlijk eigendom van iemand is, en bijna geen rechten heeft. [lijfeigenschap]
Lijfgarde, zie lijfwacht.
Lijfstraf, straf uitgevoerd op het lichaam, zoals stokslagen en geselen of zoals blijvende verminkingen.In beschaafde landen bestaan nu geen L. meer.
Lijfwacht, mensen belast met de bescherming van een (hooggeplaatst) persoon.
Lijstaanvoerder (Lijsttrekker), in Nederland de politicus die als eerste op een kandidatenlijst voor verkiezingen wordt geplaatst.
Likoedpartij (1973), samenwerkingsverband van conservatieve en liberale partijen in Israël.
<<<
Limburg Stirum, Leopold graaf van (1758-1840), was lid van het drie man sterke overgangsbestuur aan het einde van de Franse Tijd.
Lin Piao (1900-1971), Chinees militair en communistisch politicus. Vervulde hoge posten in partij en staat.
Lincoln, Abraham (1809-1865), Amerikaans republikeins politicus en president (1860-1865). Inspirerend leider tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. Schafte de slavernij af (1863). Werd vermoord.
Lindbergh, Charles (1902-1974), Amerikaans piloot. Vloog als eerste over de Atlantische Oceaan (1927).
Linggadjati [midden Java], overeenkomst van (1946), afspraken tussen Nederland en de Republiek Indonesië over erkenning van de Republiek en een te vormen Indonesische statenbond. kaleidoscoop
Links, vaak gebruikt om aan te geven dat iemand of iets vooruitstrevend / veranderingsgezind van instelling is. [De linkse oppositie wilde de zwakkeren meer steun geven]
Linschoten , Jan Huygen van (1563-1611), nederlands zeevaarder en schrijver van reisverslagen.
Linnaeus, Carl (1707-1778), Zweeds bioloog, grondlegger van de plantensystematiek
<<<.
Li Peng (1928), Chinees communistisch polticus, premier (1987 - 1998).
Liquideren, beëindigen, uit de weg ruimen, vermoorden. [ liquidatie. De verrader werd geliquideerd]
Liturgie, de voorgeschreven wijze waarop een kerkdienst moet verlopen. [liturgisch, De liturgische gezangen]
Liszt, Franz (1811-1886), Hongaars componist en pianist.
Lorentz, Hendrik (1853-1928), Nederlands natuurkundige, Nobelprijswinnaar.
Litvinov, Maksim (1876-1951), Sovjetrussisch minister van Buitenlandse Zaken (1930-1939). Voorstander van een tegen Hitler gerichte buitenlandse politiek.
Liudger, (742-809), Friese missionaris, bisschop van Munster (804-809).
Livingstone, David (1813-1873), Brits zendeling en ontdekkingsreiziger. Reisde in Centraal Afrika en ontdekte de Victoriawatervallen.
Livius, Titus (59 v.chr. - 17), Romeins geschiedschrijver. Ab urbe condita
Lloyd George, David (1863-1945), Brits liberaal politicus en ministerpresident (1916-1922). oorlogsleider (W.O.I).
Locarno, conferentie van (1925), resultaat o.a. een overeenkomst tussen Duitsland en Frankrijk ter garandering van de gemeenschappelijke grenzen.
Locke, John (1632-1704), Engels wijsgeer. Voorstander van een constitutionele monarchie gebaseerd op het maatschappelijk verdrag.
Lockheedaffaire (ca 1974), internationaal corruptieschandaal waarbij hoog geplaatste politici waren betrokken. Ook prins Bernhard werd ervan beschuldigd geld van de vliegtuigfabrikant te hebben aangenomen.
Lodewijk de Duitser (806-876), koning van Oost Francië (833-876)
Lodewijk IX ( de Heilige, 1214-1270), Frans koning (1226), nam deel aan de zesde kruistocht.
Lodewijk XI ( 1423 - 1483), Frans koning (1461), maakte van Frankrijk een eenheidsstaat.
Lodewijk XIII (1601-1643), Frans koning (1610), grondlegger van de absolute monarchie.
Lodewijk XIV (1638-1715), Frans koning (1643), absoluut vorst, beheerste de Europese politiek, culturele bloei.
Lodewijk XV (1710-1774), Frans koning (1715), tijdens zijn regering gingen de Amerikaanse koloniën en grote belangen in Voor Indië verloren. Berucht om zijn frivole levenswijze.
Lodewijk XVI (1754-1793), Frans koning (1774), werd tijdens de Franse revolutie geguillotineerd. kaleidoscoop
Lodewijk de Vrome (778-840), keizer van het Frankische rijk (813-840)
Lodewijk van Nassau (1538-1574), broer van Willem van Oranje. Overwon de Spanjaarden bij Heiligerlee (1568) en sneuvelde in de slag op de Mokerheide (1574)
<<<
Lodewijk Napoleon (1778-1846), broer van Napoleon I, koning van Holland (1806-1810).
Lodewijk Napoleon (1808-1873), president van de Tweede Republiek (1848-18520 zie Napoleon III.
Logboek, dagboek van schip en vliegtuig, waarin alle gegevens over de reis worden opgetekend.
Lokaal, plaatselijk. [Er hadden lokale opstootjes plaats]
Longobarden, Oost-Germaans volk dat in de zesde eeuw Italië binnenviel en daar een rijk stichtte. Zij werden door Karel de Grote onderworpen.
Loonbelasting, onderdeel van de inkomstenbelasting. Van het verdiende loon of salaris wordt reeds een gedeelte van de inkomstenbelasting in gehouden.
Lord [Engels = heer], titel van de leden van de hoge adel die zitting hebben in het House of Lords
Lorentz, Hendrik (1853-1928), Nederlands natuurkundige en Nobelprijswinnaar.
Lorgnet, knijpbril, bril zonder poten en met brugveer om op de neus te klemmen.
Lotharius (795-855), keizer van het Oost Frankische rijk (840-855).
Louis Philippe (1773-1850), Frans koning (1830-1848) uit het huis Orleans. Bijnaam de Burgerkoning.
<<<
Loyaal, getrouw, oprecht, trouw aan iets. [loyaliteit. Loyale troepen beschermden de tsaar]
Loyola, Ignatius de (1491-1556), stichter van de Jezuïetenorde. Fel voorvechter van het rooms katholicisme en het pausschap.
Lubbe, Martinus van der (1909-1934), Nederlands communistisch activist. Werd bij de Rijksdagbrand ter plaatse aangehouden en bekende. Of hij werd geholpen door communisten of nazi's bleef onopgehelderd.
Lubbers, Rudolph (1939), Nederlands politicus (CDA), regeringsleider (1982-1994).
Lübke, Heinrich (1894-1972), Duits christen-democratisch politicus, bondspresident (1959-1969).
Luchtboog, bij een middeleeuws kerkgebouw stenen boog die van een steunbeer naar het middenschip loopt.
Luchtbrug, verbinding door de lucht, met een belegerd of geblokkeerd gebied. [De Berlijnse luchtbrug]. camerascoop
Ludendorff, Erich (1865-1937), Duits generaal. Chef generale staf tijdens W.O.I. Betrokken bij een door Hitler beraamde staatsgreep (1923).
Luddites (ca 1790-1815), benden Engelse arbeiders, die zich gewelddadig verzetten tegen de mechanisering.
Luftwaffe, Duitse luchtmacht voor en tijdens W.O.II.
Lumey, Willem van (1543-1578), Nederlands geuzenleider. Bezette in 1572 den Briel.
Lumière, Auguste (1862-1954) en Louis (1864-1948), uitvinders van de bewegende film.
Lumumba, Patrice (1925-1961), Zaïrees politicus, eerste premier (1960) werd doodgeschoten.
Lunéville [Noord Frankrijk] vrede van, tussen Frankrijk en Oostenrijk (1801).
Luns, Joseph (1911 - 2002), Nederlands minister van buitenlandse zaken (1956-1972), secretaris generaal van de NAVO (1972-1983).
Lusitiana, Engels passagiersschip dat door de Duitsers in 1915 werd getorpedeerd. Grote verontwaardiging met name in de VS.
Lustrum, periode van 5 jaar.
Laatste Oordeel, in het christendom de dag waarop alle mensen door God zullen worden beoordeeld.
Luther, Maarten (1483-1546), Duits theoloog en hervormer. Luidde met zijn 95 stellingen in 1517 de Hervorming in. Werd in 1519 in de ban gedaan, verdedigde zich op de Rijksdag te Worms (1521), verbleef enige tijd op de Wartburg (Saksen), waar hij de bijbel in het Duits vertaalde.
<<<
Lutheranisme, protestantse godsdienst. De Lutherse kerk is een staatskerk.
Lützen [Zuid Duitsland], slag bij, tijdens 30-jarige oorlog (1632) verslaat Gustav Adolf de Duitse keizer , maar sneuvelt. Protestantisme in Noord Duitsland gered.
Luxemburg, Rosa (1870-1919), Pools-Duits politica, oprichtster van de Spartacusbond. Werd vermoord.
Lynchen, iemand zonder vorm van proces ophangen. [De Ku Klux Klan lynchte een aantal negers]